Τα ντοκουμέντα του «Μεγάλου Ξεριζωμού»
Με αφορμή τη συμπλήρωση 85 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή ο σημαντικότερος μη κυβερνητικός εκπαιδευτικός οργανισμός του κόσμου φέρνει ξανά στο φως άγνωστο αρχειακό υλικό από τη «μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών στην Ιστορία»
 |
| «Ψωμί! Ψωμί! Ψωμί!». Είναι Ελληνες τους οποίους οι Τούρκοι άφησαν ελεύθερους ύστερα από έναν χρόνο αιχμαλωσίας. Η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο έναν χρόνο αφότου είχαν σταματήσει οι εχθροπραξίες - Σ. Ντ. Μόρις/National Geographic, Νοέμβριος 1925 |
«Τώρα πλέον νέα πλήθη έρχονταν να προστεθούν σωρηδόν στα προηγούμενα - φυγάδες κάτοικοι της Σμύρνης, φορτωμένοι με μωρά και στρώματα που πρόλαβαν να μαζέψουν την τελευταία στιγμή. Η πόλη είχε γίνει ένα γιγάντιο πυρακτωμένο καμίνι. Ο άνεμος παρέσυρε τις φλόγες στην προκυμαία και η κάψα ήταν τόσο τρομακτική που οι άνθρωποι μούσκευαν τις κουβέρτες τους στη θάλασσα για να τυλιχτούν μ' αυτές και να προστατευθούν.Αφηνιασμένα άλογα με τα χάμουρά τους να έχουν πιάσει φωτιά έτρεχαν πανικόβλητα μέσα στον κόσμο, γκρεμίζοντας στο πέρασμά τους φλεγόμενα σώματα ανθρώπων».
Η καταγραφή από έναν αυτόπτη μάρτυρα, τον Μέλβιλ Τσάτερ, και το φωτογραφικό - κινηματογραφικό υλικό εποχής αποτελούν τα βασικά «κλειδιά» της προσέγγισης του Μεγάλου Ξεριζωμού του 1922, που επιχειρεί το National Geographic, με την προσφορά του πολυτελούς οπτικοακουστικού λευκώματος - βιβλίου και DVD - που ήδη κυκλοφορεί. Το λεύκωμα που επιγράφεται «1922: Ο Μεγάλος Ξεριζωμός» διατίθεται με το τεύχος Μαΐου του National Geographic, ενώ ειδική deluxe έκδοσή του βρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 85 ετών από τον Μεγάλο Ξεριζωμό, ο μεγαλύτερος μη κυβερνητικός εκπαιδευτικός οργανισμός του κόσμου ανασύρει πρωτότυπο αρχειακό υλικό, κατά κύριο λόγο από το αφιέρωμα του τεύχους Νοεμβρίου του 1925, φέρνοντας ξανά στο φως κείμενα μεγάλης γλαφυρότητας με την υπογραφή του Τσάτερ, επί δύο δεκαετίες συνεργάτη του National Geographic.
Το κείμενό του, υπό τον τίτλο «Η μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών στην Ιστορία», εμπλουτίζεται με φωτογραφίες ανυπέρβλητης έντασης, διά χειρός Ζερβέ Κουρλεμόντ, Σ.Ντ. Μόρις, Ερνεστ Μπ. Σόντσακ, Ε. Τζ. Χαρντκάστλ, Underwood & Underwood, Κας Αρθουρ Ριντ, Φρανκ Αμέρικα, Χάρι Ντράκερ, Χ. Σ. Ζακίθ, Λεξ Κλουτς. Φωτογραφικό υλικό έχει επίσης σταχυολογηθεί από τα Αρχεία του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη, της Εστίας Νέας Σμύρνης, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος, του Ακύλα Μήλλα καθώς και από το προσωπικό αρχείο του διευθυντή του National Geographic κ. Ν. Σ. Μάργαρη.
Στην έκδοση επιχειρείται η σκιαγράφηση του ιστορικού πλαισίου εντός του οποίου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα: από τους δύο Βαλκανικούς πολέμους, τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, τον ελληνικό στρατό στη Σμύρνη, την επέκταση της ζώνης ελληνικής κατοχής και την τελευταία νικηφόρα μάχη του 1921 ως την Επανάσταση Πλαστήρα - Γονατά, τη δίκη και την εκτέλεση των Εξ, τις διαπραγματεύσεις της Λωζάννης.
Ντοκουμέντα και αυθεντικά στοιχεία προστίθενται για να αποτυπώσουν με ακρίβεια το κλίμα της εποχής. Η επιστολή Βενιζέλου προς τον στρατιωτικό διοικητή Σμύρνης, οι αναφορές του αρχηγού του ελληνικού στρατού Κατοχής Ν. Ζαφειρίου προς τον Βενιζέλο τον Μάιο του 1919, η προσωπική αφήγηση της Πηνελόπης Δέλτα για την αντίδραση Βενιζέλου στην εκλογική ήττα της 1ης Νοεμβρίου, δίδουν στην Ιστορία τόνο προσωπικό, εκ των ων ουκ άνευ για να γίνει η αφήγηση συναρπαστική.
Από το υλικό δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν το Επος της Ανάκαμψης, η απαρίθμηση των γεγονότων από το 1922 ως το 1930 με χρονολογική σειρά, καθώς και τα πορτρέτα βασικών πρωταγωνιστών, από τον βασιλιά Αλέξανδρο και τον Γεώργιο Β´ ως τον Στυλιανό Γονατά και τον Νικόλαο Θεοτόκη, τον Νικόλαο Πλαστήρα, τον αμερικανό διπλωμάτηΧένρι Μόργκενταου, και τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο Καλαφάτη.
0 Response to "Τα ντοκουμέντα του «Μεγάλου Ξεριζωμού»"
Δημοσίευση σχολίου